Besluitmodel: OODA lus

Je weet al dat je veel goede beslissingen zult moeten nemen als je jouw baan wil behouden. En die beslissingen vinden plaats op zowel op de korte als op de lange termijn. Als eigenaar of manager is het aan jou om de moeilijke keuzes te maken die het bedrijf in de juiste richting sturen. Om dit te doen, kun je gebruik maken van hulpmiddelen zoals de OODA Loop. Dit model is relatief eenvoudig en rechttoe rechtaan, maar het kan zeer effectief zijn. Wanneer je over de activiteiten van je organisatie denkt in het kader van de OODA Loop, zal je snel zien dat je nooit klaar zult zijn met het nemen van beslissingen. Dat is goed nieuws, zo heeft de module Grip op Besluitvorming lang nut.

Dit model is niet voor niets een lus – die gaat door zonder einde in zicht, voor de leven van de organisatie. Er zijn vier fasen ingebouwd in de OODA-lus ingebouwd. Deze fasen zijn als volgt:

• Observeren
• Oriënteren
• Beslissen
• Handelen

Dat is het. Het is een eenvoudig model, maar het zegt veel over hoe je beslissingen neemt in je werk of je prive leven. Om je te helpen het meeste uit dit model te halen, ga ik hieronder wat dieper in op elk van de vier fasen.

Historie: een kleine tussenstap nog. Dit model komt uit Amerika, jaren stillekes, dus lang geleden, en gemaakt door de militair Johan Boyd. En nu weer actueel want in gebruik bij cyber security en zo.

Observeer. In de zakenwereld is observeren een soort constante staat van zijn. …Dat is te zeggen als je als firma wil blijven overleven….Je moet altijd observeren wat er om je heen gebeurt, op zoek naar informatie die je kan helpen om slimme beslissingen te nemen. En door die beslissingen beter te zijn dan de concurrentie. Op dit punt in de lus doe je precies dat – informatie opnemen die later in de loop waardevol zal zijn. Op dit punt is het belangrijk om je geest open te houden, omdat je zoveel mogelijk informatie wilt verzamelen. Zelfs als je denkt dat iets later niet relevant is, weet je nooit welke wendingen je in je werk zult tegenkomen. Bekijk alles met een nieuwsgierig en geïnteresseerd oog en bewaar het voor later. (dit is super moeilijk voor veel mensen, die schieten direct in actie…)

Verzamel alle informatie.  Houd een open geest. Herzie eerdere voorspellingen.

Een van de dingen die je specifiek zou moeten observeren is de uitkomst van eerdere beslissingen die je hebt genomen, of de firma heeft genomen. Wat waren de effecten daarvan? Leren van je fouten is een van de beste dingen die je kunt doen. Belangrijk om fouten te erkennen, zelfs als ze overduidelijk zijn. Of als ze niet besproken zijn. Zoals iemand eens zie ‘wat niet aan de orde komt, komt niet op orde’.

Kijk eens naar je eerdere voorspellingen en besluiten en kijk hoe ze het doen nu ze zijn uitgevoerd, dus wat het effect er van was.

Oriënteer. Dit is een fase van de besluitvormingscyclus die je misschien nog niet eerder hebt overwogen of gedaan. In het leven hebben we allemaal onze eigen ervaringen, vooroordelen, expertisegebieden en nog veel meer die beïnvloeden hoe we de wereld zien. Je kunt beschouwen als je ‘oriëntatie’ in het leven. Dus als je geconfronteerd wordt met een specifieke beslissing die je moet nemen in je in het bedrijfsleven, ga je het probleem natuurlijk bekijken door de lens van je eigen oriëntatie, van je eigen historie en ervaringen.

Helaas kan dit leiden tot slechte besluitvorming. Het beste is om de ‘vooringenomenheid’ opgedaan door eigen kennis & ervaring onder ogen te komen. Daarom is de lijst met ‘bias’ elementen waar jij mogelijk ook last van hebt, goed om eens door te nemen.

Om de best mogelijke beslissingen te nemen, moet je je goed oriënteren met de informatie die voorhanden beschikbaar is om een goede keuze te kunnen maken. Als je je keuzes te sterk baseert op je eigen persoonlijke oriëntatie, zijn er waarschijnlijk problemen op komst.

Als besluitvormer moet je al die dingen opzij kunnen zetten om een keuze te kunnen maken die niet gebaseerd is op je persoonlijke oriëntatie. Om een keuze te maken die alleen gebaseerd is op het bewijsmateriaal dat voor je ligt bijvoorbeeld. Door bereid te zijn om jezelf voortdurend te heroriënteren, kun je een betrouwbare en productieve beslisser worden. Of je kiest er voor alleen op je gevoel te besluiten, dat kan je doen als ‘ondernemer’ want dan is het je eigen geld. Alhoewel, als je mensen in dienst hebt, speel je ook met die hun leven.

Beslis. Het is duidelijk dat je in deze fase van de cyclus daadwerkelijk je beslissing neemt. Hoewel je zeker moet zijn van je beslissing, is het belangrijk om te onthouden dat niets echt definitief is in het bedrijfsleven – je moet altijd een open geest houden om later wijzigingen aan te brengen als er nieuwe informatie beschikbaar komt. We hebben daar een spreekwoord voor: ‘beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald’. Een beslissing die je vandaag neemt, kan goed zijn op basis van wat je nu weet, maar diezelfde beslissing kan morgen relatief onaangepast zijn als er morgen nieuwe informatie beschikbaar komt.

De beste besluitvormers zijn degenen die vandaag vertrouwen hebben in hun keuzeterwijl ze open blijven staan voor nieuwe ideeën die zich op elk moment kunnen aandienen.

Handelen. Er is een verschil tussen een beslissing nemen en die beslissing daadwerkelijk in daden omzetten. Ha, ha, dat weten we als de beste. Lange overleggen, veel papier schuiven en daarna wat besluiten…maar er nooit acties aan verbinden… Herken je de ‘kop in het zand steken collega’s? Als je handelt, ga je de beslissing die je hebt genomen uitvoeren en vervolgens nauwlettend controleren. Als je niet leert van wat er gebeurt als je beslissingen in actie komen, ben je voorbestemd om je fouten in de toekomst keer op keer te herhalen.

Hier kijk je naar wat Rudolph noemt ‘het effect’ van het besluit. En is het effect nul.. dan was het zonde van de tijd die nodig was om het besluit te nemen…

Actiefase. Gaat over het beheersen van de problemen bij het implementeren van de beslissing – zoals de volgende drie zaken:

• Ervoor zorgen dat iedereen die erbij betrokken is “aan boord” is.
• Hoe u de implementatie & na de release controleert
• Resultaten beoordelen en observeren – geleerde lessen

Om de best mogelijke resultaten uit je acties te halen, moet je ervoor zorgen dat dat alle betrokkenen akkoord gaan met de keuze die je hebt gemaakt. Dus iets kort behandelen in een vergadering, daar dan een noties van maken en die op de schared drive zetten, daar gaat een besluit niet mee gedragen worden…

Degenen voor wie de beslissing gevolgen heeft, moeten een duidelijk inzicht hebben in Waarom je doet wat je doet – zelfs als ze geen inbreng hadden in de keuze die gemaakt is.

Het succes of falen van een bepaalde beslissing zal niet alleen afhangen van de kwaliteit van de beslissing zelf, maar ook van de toewijding van de individuen die verantwoordelijk zijn voor het tot leven brengen van die beslissing.

Omdat dit model een lus is, ga je onmiddellijk terug naar het begin zodra je de fase ‘handelen’ hebt afgerond. Je begint met observeren zodra je hebt gehandeld, want er is nooit echt een onderbreking in deze lus. En, bedenk dat je waarschijnlijk op elk moment meerdere beslissingen moet nemen; je bevindt je echt voortdurend in alle verschillende fasen van deze lus.

Met andere woorden, je kunt een paar beslissingen hebben die zich in de fasen ‘observeren’ of ‘oriënteren’ bevinden, terwijl andere zich in de fasen ‘beslissen’ en ‘handelen’ bevinden.

Begrijpen dat dit de natuurlijke levenscyclus van een beslissing is, en de om je keuzes van begin tot eind te begeleiden, zal je prestaties als manager helpen.

Kernpunten nog eens in de herhaling

De acties vormen een lus die levenslang doorgaat in de organisatie in kwestie.

Fase 1 Observeren: Je moet altijd observeren wat er om je heen, op zoek naar informatie die je kan helpen om slimme beslissingen te nemen. Of naar meer kennis over jezelf, om te kunnen uitleggen aan jezelf en anderen hoe je beslissingen neemt.

Fase 2 Oriënteren: Je moet in staat zijn om je vooroordelen opzij te zetten om een keuze te maken die alleen gebaseerd is op het bewijsmateriaal voor je ligt. (als je voor die manier van besluiten gekozen hebt)

Fase 3 Beslissen: De beste besluitvormers zijn degenen die vertrouwen hebben in hun keuze van vandaag, terwijl ze open blijven staan voor nieuwe ideeën die zich op elk moment kunnen aandienen.

Fase 4 Handelen: Het succes of falen van een bepaalde beslissing zal niet alleen afhangen niet alleen af van de kwaliteit van de beslissing zelf, maar ook van de inzet van de individuen die verantwoordelijk zijn voor het beslissing tot leven te brengen.

Je bevindt je altijd in alle verschillende fasen van deze lus omdat sommige beslissingen zich in de observatie- of oriëntatiefase bevinden, terwijl andere zich in de oriëntatiefase bevinden.

Rudolph

Zomer 2023

(aangepast en gepubliceerd op dinsdagavond 19mrt24)