Een facinerend terrein: die van mensen en techniek.
Zeker belangrijk hij het grip krijgen op je organisatie. Want hoe vaak hoor je niet dat je geen hulp van krijgen ‘omdat het systeem je niet kent’.
Of bij besluitvorming. Want je besluit op grond van de informatie die je krijgt. En als die anno 2026 nog meer uit systemen en AI-systemen gaat komen.. Weet je dan op grond waarvan je besluit? Is de informatie uit die systemen correct??
De studie naar de wisselwerking tussen techniek en mensen wordt vanuit verschillende hoeken benaderd, afhankelijk van of je kijkt naar de psychologie, de maatschappij of het ontwerp.
Welk vormen van kijken zijn er?
De meest gebruikte termen zijn:
Antropotechniek. De studie naar hoe de mens zichzelf verandert of ‘verbetert’ door middel van techniek.
Concreet: Ik weet nog een tijd dat ik telefoonnummers uit mijn hoofd kende. Nu niet meer. Want dat geheugen zit nu in mijn telefoon.
Cognitieve Ergonomie. Dit vakgebied richt zich specifiek op de mentale processen. Hoeveel informatie kan een mens verwerken terwijl hij een machine bedient? Het gaat hier om het aanpassen van techniek aan de menselijke vermogens (zoals geheugen, aandacht en waarneming).
Concreet: wil je dat de brandweer eerst AI een totaaloverzicht maakt van de brand en dan het door brandweer lieden met ervaring verder actie ondernomen gaat worden?
Human-Computer Interaction. Als je meer kijkt naar de directe interactie tussen een persoon en een apparaat (zoals een computer of smartphone), dan kom je uit bij HCI. In het Nederlands noemen we dit ook wel Mens-Machine Interactie. Het doel is om techniek zo te ontwerpen dat het aansluit bij het menselijk denken en handelen.
Concreet: ben je actief in softwareontwikkeling. Dan veel interesse in XAI vast.
Techniekfilosofie. Dit richt zich op de fundamentele vragen: wat doet techniek met onze moraal en ons mensbeeld?
Concreet: is ons beeld dat AI bewustzijn heeft en dus ook er psychologen moeten komen voor AI-systemen?
Technosociologie. Een subdiscipline van de sociologie die kijkt naar de rol van technologie in sociale netwerken en structuren.
Concreet: Hoe veranderde TikTok de manier waarop mensen groepen maken?
STS (Science, Technology, and Society) Dit is de brede academische discipline die onderzoekt hoe sociale, politieke en culturele waarden van invloed zijn op wetenschappelijk onderzoek en technologische innovatie, en hoe deze op hun beurt de samenleving beïnvloeden.
Concreet: werk je in het publieke domein, bij gemeente over rijksoverheid? Hoe kijkt de burger naar het gebruik van AI-systemen om te helpen? (de les is sinds de bijslag affaire…)
Grip op je organisatie 